T.C.

MALİYE BAKANLIĞI

Millî Emlâk Genel Müdürlüğü

 

SAYI     : B.07.0.MEG.0.15. 3361-24343                                        15.07.2004

KONU   : Ağaçlandırma işlemleri

 

 

MİLLÎ EMLÂK GENEL TEBLİĞİ

(Sıra No:279)

 

 

Hazine arazileri üzerinde ağaçlandırma izni verilmesine ilişkin usul ve esaslar 23.02.1998 tarihli ve 23267 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ağaçlandırma Yönetmeliği ile 201, 233 ve 238 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğlerine göre yürütülmekte iken, Ağaçlandırma Yönetmeliği 09.10.2003 tarihli ve 25254 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ağaçlandırma Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle Hazine arazileri üzerinde ağaçlandırma izni verilmesine ilişkin usul ve esaslar aşağıdaki şekilde yeniden  düzenlenmiştir.

A- Başvuru

Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup;

1- (V) ve daha yukarı sınıftaki araziler üzerinde, ön etüt raporu/uygulama projesinde belirlenecek idare sürelerine göre, asli ve odun dışı orman ürünü veren türler kullanılmak ve ön etüt raporu/uygulama projesinde gösterilmek kaydıyla tam alanda kekik, biberiye, kapari, adaçayı gibi tıbbi ve aromatik bitkiler yetiştirilmek,

2- (I - IV) üncü sınıftaki araziler üzerinde, kavak, kızılağaç, okaliptüs ve benzeri hızlı gelişen orman ağacı türleri ile zeytin, ceviz, kestane, antepfıstığı, badem, iğde, menengiç, harnup gibi odun dışı orman ürünü veren türler yetiştirilmek,

amacıyla Ağaçlandırma Yönetmeliği çerçevesinde gerçek veya tüzel kişilerce özel ağaçlandırma yapılabilir.

Bu tebliğ kapsamında kiraya verilecek Hazinenin özel mülkiyetindeki araziler veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler üzerinde elma, armut, şeftali, incir ve benzeri meyve ağacı türleri ile ağaçlandırma yapılamaz.

Özel ağaçlandırma, özel erozyon kontrolü, özel imar-ihya ve özel enerji ormanı çalışması yapmak üzere saha tahsisi talebinde bulunan gerçek veya tüzel kişiler, Hazinenin özel mülkiyetindeki arazilerden talep edecekleri sahanın ada ve parsel numarasını belirtmek suretiyle, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden talep edecekleri saha için ise sahaya ait kroki veya haritayı ekleyerek illerde defterdarlıklara, ilçelerde ise malmüdürlüklerine bir dilekçe ile başvuracaklardır.

 

B- Ağaçlandırma İzni Verilmeyecek Arazi

a) Belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde imar planı bulunmayan yerler ile onaylı imar planlarında “ağaçlandırılacak alan” dışında bir amaca ayrılmış yerlerde,

b)Belediye ve mücavir alan sınırları dışında olup, herhangi bir ölçekteki plânda ağaçlandırma dışında başka bir amaca ayrılmış yerlerde,

c) Mer'a, yaylak ve kışlaklar üzerinde,

d) 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 8 inci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu kararı ile ilan edilen kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri ile ileride turizm amacına yönelik yatırımlara açılabilme ihtimali olan yerlerde,

e) Deniz, akarsular, tabii ve suni göllerin kıyı kenar çizgisi içerisinde kalan alanları ile baraj ve gölet alanlarında,

f) İmar planları dışında, tek parçada veya birden fazla olmakla birlikte birbirine bitişik 2 hektardan küçük arazi üzerinde,

g) Gerçek veya tüzel kişilere bir defada tek bir proje için 300 hektardan büyük arazi üzerinde, (maden sahalarının ağaçlandırılması ile asli orman ürünü işleyerek faaliyetlerini sürdüren gerçek ve tüzel kişilerin ihtiyacı olan hammaddenin karşılanması amacıyla yapacakları özel ağaçlandırma, özel erozyon kontrolü, özel imar-ihya çalışmalarında saha büyüklüğü sınırlaması aranmaz.)

h) Hisseli araziler üzerinde,

ı) Kavak, kızılağaç, okaliptüs ve benzeri hızlı gelişen orman ağacı türleri ile zeytin, ceviz, kestane, antepfıstığı, badem, iğde, menengiç, harnup gibi ağaç türleri dışındaki ağaç türleri için I, II, III, IV üncü sınıf tarım arazileri üzerinde,

i) 11.2.1989 tarihli ve 150 sıra sayılı Genel Tebliğin (B) bölümünün 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14 ve 17 nci maddelerinde belirtilen taşınmazlar üzerinde,

Ağaçlandırma izni verilmeyecektir. Bu tür yerler için yapılan talepler Bakanlığımıza iletilmeyecektir.

Ağaçlandırma taleplerinin, şiddetli erozyona maruz kaldığı göz önüne alınarak öncelikle Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve ağaçlandırmaya elverişli olan yerlerden karşılanmasına özen gösterilecektir.

C- Bakanlığımıza İletilmesi Gereken Talepler

(B) bölümünde belirtilen yerlerin dışındaki taşınmazlarla ilgili olarak ağaçlandırma talebi olduğunda, 150 sıra sayılı Genel Tebliğin (D) bölümünün (a) bendinde yer alan hususlar ayrı ayrı yanıtlanacak ve bu yanıtlarla ilgili belgeler ile  (b) bendinin 1, 2, 4 ve 5 inci alt bentlerinde sayılan bilgi ve belgeler ile birlikte söz konusu taşınmaz nazım veya uygulama imar planı sınırları içinde ise imar planının onaylı örnekleri Bakanlığımıza gönderilecektir. Taşınmaz nazım veya uygulama imar planı sınırları dışında ise; varsa üst ölçekli planlarda ayrıldığı amaç belirtilecektir.

Kiralanması talep edilen taşınmaz üzerinde değerlendirilebilir nitelikte muhdesat (ağaç vs.) bulunması halinde, muhdesata 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre kıymet takdiri yapılarak, kıymet takdir kararının bir örneği yukarıda belirtilen belgelerle birlikte Bakanlığımıza gönderilecektir.

Ancak; maden sahalarında yapılacak özel ağaçlandırma, özel erozyon kontrolü, özel imar-ihya çalışmalarında, sahanın 300 hektardan fazla olması halinde, maden sahasının büyüklüğü esas alınır. Asli orman ürününü işleyerek faaliyetlerini sürdüren gerçek ve tüzel kişilerin ihtiyacı olan hammaddenin karşılanması amacıyla yapacakları özel ağaçlandırma, özel enerji ormanı çalışmalarında 300 hektarlık saha büyüklüğü sınırı aranmaz.

D- Taleplerin Değerlendirilmesi

Ağaçlandırma talepleri Bakanlığımızca değerlendirilerek, ön izin verilmesine karar verildikten sonra, aynı yer için yapılacak ağaçlandırma talepleri dikkate alınmayacaktır. Ancak karar verilmeden önce aynı yer için birden fazla talep olması halinde, (E) bölümünde belirtilen öncelik sırasına göre belirlenecek kişiye, aynı öncelik sırasında olan kişiler arasında ise ilk başvuru sahibine ön izin verilecektir.

Diğer taraftan bir yer için aynı öncelik sırasında ve eşit durumda olan birden fazla başvurunun olması halinde, başvuru sahipleri huzurunda yapılacak kura sonucu ağaçlandırma izni verilecek kişi belirlenecektir.

E- Taleplerin Değerlendirilmesinde Uyulması Gereken Öncelik Sırası

Aynı yer için birden fazla talep olması halinde öncelikle;

a) Sahanın, mülki sınırları içerisinde bulunduğu köy veya belediye tüzel kişiliklerine,

b) Köy halkının hane sayısının en az % 51’inin üye olduğu tarımsal kalkınma kooperatiflerine,

c) Köy veya belde nüfusuna kayıtlı olup o yerde oturan gerçek kişilere,

d) Asli ve odun dışı orman ürününü hammadde olarak tüketen en yakın sanayi kuruluşuna,

e) 4122 sayılı Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanunu ile ağaçlandırma yapmak sorumluluğu verilen genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine,

f) Köy veya belde nüfusuna kayıtlı kişiler tarafından kurulan ve o yerlerin yararına faaliyet gösteren dernek, vakıf ve gönüllü kuruluşlara,

g) Köy veya belde nüfusuna kayıtlı olup o yerde oturmayan gerçek kişilere,

h) Diğer gerçek veya tüzel kişilere,

Ağaçlandırma izni verilir.

Diğer taraftan, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri Hazine taşınmazları üzerinde ağaçlandırma yapmak istedikleri takdirde taleplerinin tahsis yoluyla karşılanması gerekmektedir.

F- Ön İzin

Bakanlığımızca yapılacak değerlendirme sonucunda uygun görülecek talepler için ön etüt raporu veya uygulama projesi hazırlanmak üzere 10 hektardan küçük sahalar için 3 (üç) ay, 10 hektardan büyük sahalar (10 hektar dahil) için 4 (dört) ay süreli ön izin verilecektir.

Ön etüt raporu veya uygulama projesinin, ön izin süresi içinde düzenlenerek defterdarlık veya malmüdürlüğüne teslim edilmesi esastır. Ön izin süresi ilgiliye yapılacak tebliğ tarihinden başlar.

Ön etüt raporunun veya uygulama projesinin haklı sebeplerle ön izin süresi içinde teslim edilememesi ve bu hususun belgelenmesi halinde ön izin sahibine 2 (iki) aylık ek süre verilecektir. Ön izin süresi içinde veya ek süre verilen hallerde bu süre sonunda ön etüt raporunun veya uygulama projesinin teslim edilmemesi halinde herhangi bir bildirime gerek olmaksızın ön izin Bakanlıkça iptal edilecektir.

G- Projelendirme

10 hektardan küçük sahalar için ön etüt raporuna göre uygulama yapılır, ayrıca uygulama projesi düzenlenmez.

Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup yüzölçümü 10 hektardan küçük sahalar için, Bakanlıkça verilen ön izin süresi içinde İl Çevre ve Orman Müdürlüğünde görevli bir orman mühendisi tarafından ön etüt raporu düzenlenerek İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce onaylanacaktır.

Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, yüzölçümü 10 hektardan büyük (10 hektar dahil) sahalar için, uygulama projesi izin sahibi tarafından Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünce belirlenen tip projeye uygun olarak, ön etüt raporunun onaylandığının ilgilisine tebliğinden sonra ön izin süresi içinde serbest orman mühendisine düzenlettirilecektir.

Özel ağaçlandırma, özel erozyon kontrolü ve özel imar-ihya uygulama projeleri İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce, özel enerji ormanı uygulama projeleri ise Orman Bölge Müdürlüğünce onaylanacaktır.

Ön etüt raporu veya uygulama projesi ön izin sahibince iki nüsha olarak defterdarlık veya malmüdürlüğüne teslim edilecektir.

H- İhale Yöntemi ve Kira Süresi

Ağaçlandırılacak arazi, defterdarlık veya malmüdürlüklerine teslim edilen ön etüt raporu/ uygulama projesinin bir nüshasının Bakanlığımıza gönderilmesini takiben proje sahibine, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51/g maddesi uyarınca pazarlıkla, azamî 10 yıl süreyle kiraya verilecektir.

Kiraya verilmesi uygun görülen Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler için onaylı uygulama projesine dayanılarak 2886 sayılı Kanunun 57 nci maddesi hükümlerine göre sözleşme düzenlenecektir.

Kira süresi içinde yapılacak kontrollerde, arazinin ön etüt raporu/uygulama projesine uygun ağaçlandırıldığının tespit edilmesi halinde, kira süresi 10 ar yıllık dilimler halinde, uygulama projesinde belirlenen süreye kadar uzatılabilecektir.

I- Saha Teslimi

Ağaçlandırılmak üzere kiraya verilen alanlar, defterdarlık veya malmüdürlüklerince “saha teslim tutanağı” düzenlenmek suretiyle kiracısına teslim edilecektir.

Saha teslim tutanağı üç nüsha olarak düzenlenecektir. Tutanağın bir nüshası İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne, bir nüshası da Bakanlığa gönderilecektir. Diğer nüsha ise dosyasında muhafaza edilecektir.

Kiraya verilen alan üzerinde değerlendirilebilir nitelikte muhdesat (ağaç vs.) bulunması halinde, muhdesat için 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre takdir edilecek bedel kiracı tarafından defaten ödenecektir.

Uygulama projelerinde; ağaçlandırmanın ne kadar süre içinde tamamlanacağı ve yıllar itibariyle yapılması gereken faaliyetler ayrı ayrı gösterilecektir. Özel ağaçlandırma çalışmalarında mücbir sebep dışında, onaylı uygulama projesindeki iş programı sürelerine uyulması esastır.

İ- Kira Bedeli

Çevre ve Orman Bakanlığı Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünce, fidan türleri ve arazi verim sınıfları dikkate alınarak her yıl yeniden belirlenen yıllık kira bedelleri, Bakanlığımızca valiliklere duyurulacaktır.

Tespit edilen bu bedeller ilk beş yıl % 50 indirimli olarak tahsil edilecektir.

J- Ara Tarım

Hazinenin özel mülkiyetinde ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlarda, asli veya odun dışı orman ürünü veren ağaç ve ağaççıklarla yapılan ağaçlandırmaların altında, projesinde belirtilmek ve projesine uygun olarak ağaç dikimi yapıldığının Çevre ve Orman Bakanlığınca tespit edilmesi kaydıyla ikinci tür olarak, tıbbi, aromatik, yumrulu ve soğanlı bitkiler ile diğer tarım ürünleri yetiştirilebilir. Ara tarımın süresi, ağaçlandırmada kullanılan ağaç türüne göre tespit edilir ve bu süre projede belirtilir.

Ağaçlandırma Yönetmeliğinin yürürlüğe girdiği 09.10.2003 tarihinden önce özel ağaçlandırma amacıyla kendilerine Hazinenin özel mülkiyetinde ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden arazi tahsisi yapılan kişilerce ara tarım yapılmak istenmesi halinde, yapılan ağaçlandırmanın teknik yönden projesine uygun olduğunun Çevre ve Orman Bakanlığınca tespitinden sonra, proje revizyonuna gidilmesi ve revize edilen projenin adı geçen Bakanlıkça onaylanması kaydıyla izin verilebilecektir.

 

 

 

Ara tarım yapılacak alanın kullanım bedeli, ağaçlandırma amacıyla belirlenen kira bedelinden ayrı olarak İdarece 2886 sayılı Kanuna göre rayiç kira bedelleri dikkate alınarak takdir edilecek, peşin veya dört eşit taksitle ödenecektir. Bu husus düzenlenecek sözleşmelere özel şart olarak konulacaktır. Ara tarım yapılacak alan için takdir edilecek kira bedelleri her yıl Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan Toptan Eşya Fiyat Endeksi (bir önceki yılın aynı ayına göre % değişim oranı) oranında artırılarak tahsil edilir. Ağaçlandırma bedelinin hesabında ara tarım yapılacak alan dikkate alınmaz.

Yukarıda belirtilen şartlar gerçekleşmeden ara tarım yapıldığının belirlenmesi halinde, İdarece 2886 sayılı Kanuna göre belirlenecek kullanım bedelleri kiracıdan talep edilecek ve tebliğin “O” bendine göre sözleşmenin feshi yoluna gidilecektir.

K- Yapılaşma

Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup imar planı dışında bulunan yerlerde dikilen ağaçların bakımı ve koruma amacında kullanılmak, 0,3 hektarı (3 dönüm) geçmemek üzere, proje sahası yatay alanının % 0,1’ine (binde bir) kadar, Çevre ve Orman Bakanlığınca onaylanacak projeye uygun yapılaşmaya izin verilebilir.

L- İzleme ve Denetim

Bu tebliğ hükümlerine göre kiraya verilen taşınmazlar İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce oluşturulan ve üç teknik elemandan oluşan denetleme komisyonu tarafından yılda bir defa kontrol edilerek, Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünce belirlenen örnek dispozisyona göre "uygulama izleme cetveli" düzenlenir. Düzenlenen cetvelin bir örneği defterdarlık veya malmüdürlüğüne verilir.

Onaylı uygulama projesinde belirtilen teknik esaslara uygun hareket etmediği denetleme komisyonunca tespit edilenler, İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce yazılı olarak uyarılır. Komisyonca belirlenen aykırılık veya eksikliklerin kiracı tarafından 6 (altı) ay içinde giderilmesi ve çalışmaların projesine uygun hale getirilmesi zorunludur.

M- Özel Enerji Ormanı ve Özel İmar-İhya Tesisinde Uyulacak Esaslar

Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler üzerinde enerji ormanı tesisi talebinde bulunanlara, mevcut kök sistemleri itibarıyla yeterli yoğunluk ve dağılışta bulunan yapraklı türlerle, özellikle meşe ile kaplı bozuk baltalık sahalarını, canlandırma kesimi veya ekim ve dikim yoluyla iyi baltalık sahalarına dönüştürmeleri için izin verilebilir.

İmar-ihya amacıyla talepte bulunanlara; Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan araziler üzerinde mevcut kök sistemi itibarıyla yeterli yoğunluk ve dağılışta bulunan veya bulunmayan alanların canlandırma kesimi, aşılama ve boşlukların uygun türlerle ekimi veya dikimi yoluyla doldurularak verimli hale dönüştürülmesine izin verilebilir.

 

 

N- Özel Orman Fidanlığı Tesisinde Uyulacak Esaslar

Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan araziler üzerinde özel orman fidanlığı kurulabilir.

Fidanlık kurmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler; fidanlık kuracakları arazinin mevkiini, alanını, üretecekleri fidan türlerini belirten dilekçelerine, arazinin ada ve parsel numarasını belirtmek suretiyle, taşınmaz nazım ve uygulama imar planı sınırları dışında ise, üst ölçekli planlarda ayrıldığı amacını belirtmek suretiyle, nazım veya uygulama imar planı içinde ise plan örneğini ekleyerek defterdarlık veya malmüdürlüğüne başvururlar.

Bakanlığımızca yapılacak değerlendirme sonucu uygun görülenlere “Özel Fidanlık Kuruluş Raporu” nun hazırlanması için üç ay süreli izin verilir. Serbest çalışan orman mühendisine düzenlettirilerek Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğünce onaylanan özel fidanlık kuruluş raporunun ön izin süresi içinde defterdarlık veya malmüdürlüğüne teslimi esastır. Ön izin süresi, ilgiliye yapılacak tebliğ tarihinden başlar.

Özel fidanlık kuruluş raporunun haklı sebeplerle ön izin süresi içinde teslim edilememesi ve bu hususların belgelenmesi halinde, ön izin sahibine iki aylık ek süre verilir. Ön izin süresi içinde veya ek süre verilen hallerde bu süre sonunda kuruluş raporunun teslim edilmemesi halinde, herhangi bir bildirime gerek olmaksızın ön izin Bakanlıkça iptal edilir.

Fidanlık kurulacak arazi, defterdarlık veya malmüdürlüğüne teslim edilen özel fidanlık kuruluş raporunun bir nüshasının Bakanlığımıza gönderilmesini takiben, proje sahibine 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51/g maddesi hükümlerine göre pazarlıkla, azami 10 yıl süreyle kiraya verilir.

Kiraya verilmesi uygun görülen Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler için özel fidanlık kuruluş raporuna dayanılarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 57 nci maddesi hükümlerine göre sözleşme düzenlenir.

Özel orman fidanlıkları 1 hektardan ( 10 dönüm) küçük olamaz.

O- Sözleşmenin Feshi

Ağaçlandırılmak üzere kiraya verilen taşınmazın, kiracıya veya temsilcisine tesliminden itibaren projesinde öngörülen süre içinde dikim işlemi tamamlanacaktır. Projenin süresi içinde tamamlanmaması, arazinin sözleşme hükümlerine aykırı olarak kullanılması, kira bedellerinin süresinde ödenmemesi, İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce yazılı olarak yapılacak uyarıya rağmen denetleme komisyonunca belirlenen aykırılık veya eksikliklerin süresi içinde giderilmemesi veya sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerinde, ihtara gerek kalmaksızın sözleşme tek taraflı olarak feshedilecektir.

 

 

Herhangi bir nedenle sözleşmenin feshine neden olunması halinde, İdarece arazinin 2886 sayılı Kanuna göre rayiç kira bedelleri dikkate alınarak takdir edilecek kullanım bedelinden, ağaçlandırma amacıyla ödenen kira bedelleri mahsup edildikten sonra kalan miktar yapılacak tebligat tarihinden itibaren 1 ay içinde kiracı tarafından defaten ödenecektir. Bu husus düzenlenecek sözleşmelere özel şart olarak konulacaktır.

Sözleşmenin feshi halinde 2886 sayılı Kanuna göre takdir edilecek rayiç kira bedeli tutarı ayrıca tazminat olarak alınacak ve arazi mevcut haliyle Hazineye teslim edilecektir. Arazi üzerinde fesih tarihine kadar yapılmış işler ve dikilmiş ağaçlar için kiracı tarafından herhangi bir hak veya tazminat talebinde bulunulmayacaktır.

Ö- Yürürlükten Kaldırılan Genel Tebliğler

1- 20.01.1995 tarihli ve 201 sayılı,

2- 08.12.1997 tarihli ve 233 sayılı,

3- 28.09.1998 tarihli ve 238 sayılı,

Millî Emlâk Genel Tebliğleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Tebliğ olunur.

 

 

 

 

 

 

 

 

Kemal UNAKITAN

                                                                                                  Maliye Bakanı